Bir bakışta otomatik katılım

Tüm sektör genelinde yaklaşık bir yıldan uzun süredir devam eden çalışmalar sonucunda Otomatik Katılım Sistemi 1 Ocak 2017 tarihinde yürürlüğe girdi. Bu esnada emeklilik şirketlerinin tüm hazırlıklarını tamamlayıp gereklilikleri yerine getirerek ürünlerini oldukça sınırlı bir zaman içerisinde piyasaya sunmak için muazzam bir efor sergilediklerine şahit olduk.

Bilindiği üzere Otomatik Katılım, özel kurumlardaki ve devlet kurumlarındaki 45 yaşa kadar tüm çalışanları kapsayan, gönüllülük esaslı bir ikinci basamak emeklilik sistemi. Sisteme katılım, şirketlerin çalışan sayısı temel alınarak, üç yıl süresince aşamalı olarak gerçekleşecek. 1 Ocak itibariyle 1000’den fazla çalışan sayısı olan şirketler sistemde grup hesaplarını açtı bile! Bu şirketlerden katılım gerçekleştiren toplam çalışan sayısının 1,5 milyonun üzerinde olduğu tahmin ediliyor.

Emekli Gözetim Merkezi’nin (EGM) yayınladığı istatistiklere göre 31 Mart itibariyle sistemde 107 Milyon Türk Lirası değerinde fon tutarı, yaklaşık 670.000 katılımcı yer almakta. İlk beşte yer alan emeklilik şirketleri toplam pazar payının %64’üne sahip. *

Caymalı mı, caymamalı mı?

Otomatik katılım planlarında uygulanan tek kesinti, fon işletim gideri kesintisi ve bu kesinti yıllık maksimum toplam fon tutarının %0.85’i ile sınırlı. Üstelik kesintilerin, özellikle büyük gruplar için, yoğun rekabet ile baskı altında olduğunu gözlemliyoruz. Kesinti yapısı oldukça standart olduğundan, katılımcıların devamlılığı öne çıkan tartışma konularından biri oldu.  “Devamlılık” derken hem ilk iki ay içerisindeki caymaları hem de cayma süresi bitiminden sonraki çıkışları kastediyoruz.

Otomatik katılım sistemine ait aşağıdaki özelliklerin devamlılığı etkileyeceği görüşündeyiz:

  Olumlu yönler Tehditler
Katkı Payları Aylık katkı payı tutarı katılımcı maaşlarının minimum %3’ü tutarında ve katılımcı bu tutarı yükseltme hakkına sahip. Bu seviye asgari ücret kazananlar için yüksek olabilir ve caymaları tetikleyebilir

 

Devlet

Katkısı

%25 oranında devlet katkısı ve 1000 TL tutarında ilave devlet katkısı var ve bu tutar asgari ücret kazananlar için değerli bir teşvik olabilir. %25 devlet katkısı özel emeklilik planı olmayan yeni katılımcılar için iştah uyandırsa da, mevcut bireysel emeklilik sistemi katılımcıları için bir teşvik unsuru olmayabilir.
İşveren

Katkısı

Sistem için herhangi bir işveren katkısı zorunluluğu yok. İşveren katkıları genel olarak sisteme giriş ve devamlılık için güçlü bir teşvik unsuru.
Sisteme katılım Sisteme giriş otomatik olarak gerçekleşiyor ve katılımcıları emekliliğe yönelik birikim yapmaya yönlendiriyor. Birikim alışkanlığı geliştirmeleri için yeteri kadar uzun olmayan 2 aylık bir cayma süreci söz konusu.
Diğer Katılımcılar her iki senede bir sisteme tekrar otomatik olarak dahil ediliyor. Bu durum pozitif bir etki yaratarak çalışanların şartlarını düzenli olarak tekrar gözden geçirmelerini sağlayabilir.

 

Katılımcıların başvuru yapma koşulu ile 3 aya kadar ödemeye ara verme hakları var, bununla birlikte tekrar başvuru yaparak bu süreyi bir 3 ay daha uzatabilirler. Sınırlandırma tahsilat oranları üzerinde pozitif bir etki yaratsa da daha fazla cayma ve çıkışlara neden olabilir.

Cayma süresinden sonra katılımcılar herhangi bir ilave tutar ödemeksizin sistemden çıkmakta özgür ve hakedilen devlet katkısını da içeren fon tutarları katılımcıya ödeniyor. Benzer “vesting” şartlarına sahip olan otomatik katılım sistemi, mevcut bireysel emeklilik sistemine benzer bir çıkış trendi izleyebilir. Bir yandan cayma deneyimi sonrası sistemde kendi isteğiyle kalan katılımcıların uzun vadedeki devamlılığı daha iyi hale gelirken, diğer taraftan çıkış oranları gelir seviyesi düştükçe artış gösterebilir.

Mevcut sistemde devamlılık:

Bireysel Emeklilik şirketleri ile gerçekleştirdiğimiz görüşmelerden cayma oranlarının gruba bağlı olarak çok geniş bir yelpazede çeşitlilik gösterdiğini anlıyor, ilk üç ayda sisteme giren şirketler için ortalama cayma oranlarının %50 ila %80 arasında olacağını öngörüyoruz. Halihazırda işveren katkılı planı olan gruplarda ya da kendi bireysel emeklilik planı olan katılımcılarda cayma oranlarının daha yüksek olduğunu anlıyoruz. Fakat bireysel emeklilik planına sahip çalışan sayısı az olan gruplarda gözlenen cayma oranlarının daha düşük seyrettiğini de duyuyoruz. Bu durumu, Otomatik Katılım Sisteminin mevcut bireysel emeklilik sistemini “cannibalise” etmediği aksine bireysel emeklilik penetrasyonunu artırdığı şeklinde yorumlayabiliriz.

Bu istatistiklerin 1000’den fazla çalışanı olan şirketlerin tecrübelerini temel aldığını ve Nisan 2017 itibariyle katılan kamu kurumları ve 250’den fazla çalışanı olan şirketler için kuvvetle muhtemel farklı olabileceğini de dikkate almalıyız. İkinci grup katılımcılar için toplam çalışan sayısının yaklaşık 4 milyon civarında olması beklenmektedir. İlk grup ile benzer seviyelerde cayma oranları gözlemlense dahi, kayda değer sayıda çalışan otomatik katılım sisteminde yer almaya devam edecektir.

Otomatik katılım sisteminde bundan sonra tecrübe edilecek durumlar ne olursa olsun, bireysel emeklilik şirketleri için katılımcılarını portföylerinde tutmak son derece önemli olacaktır. Emeklilik şirketlerinin mevcut bireysel emeklilik devamlılık tecrübeleri ile ulaşmak istedikleri devamlılık oranları arasında ciddi ölçüde farklılık bulunmaktadır.  Otomatik katılım sistemi dahilinde katılanların devamlılığını sağlamak da benzer hatta daha da zor bir süreç olacak gibi görünüyor. Şirketlerin devamlılık programlarını desteklemek için yeni ve daha etkili yöntemler üzerine yoğunlaşmaları gerektiğini düşünüyoruz. Bir sonraki blog postumuzda WTW olarak bu konuya yaklaşımımız yer alacak.


 

Evrim Köksal Arkut, Türkiye’deki Risk ve Yazılım Danışmanlığı takımımıza liderlik etmektedir. İstanbul ve Londra’da 9 sene çeşitli görevlerde çalıştıktan sonra 2008 yılında Willis Towers Watson’a katılan Evrim, aktüeryal değerleme, ürün geliştirme, sermaye hesabı ve yönetimi, satın alma ve birleşmeler, piyasa analizi ve strateji alanlarında uzmandır.  Evrim lisans derecesini Boğaziçi Üniversitesi Matematik Bölümü’nden ve yüksek lisans derecesini ise Londra City Üniversitesi Aktüerya Bilimleri’nden almıştır. İngiltere Aktüerler Enstitüsü üyesi olan Evrim aynı zamanda Türkiye’de de aktüer siciline kayıtlıdır.

Categories: Emeklilik, otomatikkatilim, Tasarruf, Türkçe | Tags:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *